سرمازدگی در باغ ها و روش های مقابله با آن

 

نويسندگان: نینا ارزانی و نسیم بازشوشتری، آزمايشگاه تجزيه آب، خاك، گياه و كود رويانا، شركت ترنم سبز زاينده رود

سرما و یخبندان از جمله پدیده­هاي طبیعی هستند که خسارت­هاي فراوانی در برخی از سال­ها به باغات میوه وارد می­نمایند. براي هرگونه و رقم نه تنها درجه حرارت مطلوب وجود دارد بلکه مراحل رشد و فعالیت­هاي گوناگون گیاهان، داراي حرارت­هاي ایده­آل و همچنین محدوده حرارتی کشنده و حداقل و حداکثر می­باشد. کاهش دما از آستانه تحمل گیاه می­تواند خسارت­زا باشد. به طور کلی سرمازدگی گاهی انتقالی بوده و بر اثر هجوم یک جریان سرد و قطبـی و عبور آن از یک منطقه پیش می­آید و گاهی کاملاً منطقه­اي بوده و در اثر تشعشع از سطح زمین در همان محل بوجود می­آید؛ این نوع سرمازدگی همواره در شب­هاي ساکت و آرام بدون ابر و باد ظاهر می­شود.

سرمازدگی می­تواند پـاییزه و قبل از به خواب رفتن درختان، خسارت بار شود. بطور مثال در انار سرماي زوردرس پاییزه مخصوصاً اگر همراه با ریزش باران باشد باعث ترکیدگی میوه می­گردد. بعد از آن در زمستان با کاهش دما، ممکن است سرمازدگی و یا در حالت شدیدتر، یخ­زدگی خسارت­زا شود که این نوع سرمازدگی در میوه همیشه سبز نظیر مرکبات و زیتون می­تواند مشاهده شود. در نهایت سرماهاي بهاره خیلی خطرناك­تر از یخبندان­هاي اوایل پاییز می­باشند این نوع سرمازدگی بیش­تر در مناطق معتدله رخ داده و باعث خسارت به گل و میوه می­گردد زیرا گل­ها و میوه­هاي جوان حساس­تر از میوه­هاي رسیده می­باشند. طول مدت این نوع سرما کوتاه بوده و از چند ساعت تا حداکثر سه روز بیش­تر نیست.

تحمل گونه­ها و ارقام به سرما و یخبندان متفاوت است همچنین حساسیت اندام­هاي مختلف گیاهی به یخ­زدگی و سرما نیز تفاوت دارد. با توجه به اینکه ریشه­ها در داخل خاك فعال هستند کم­تر در معرض آسیب­هاي ناشی از سرمازدگی قرار می­گیرند. در ماه­هاي پاییز، تقریباً میزان مقاومت پوست و آوندهاي چوبی یکسان است ولی به هنگام زمستان شانس زنده ماندن پوست کم­تر خواهد بود.

راهکارهاي مختلفی براي حفاظت گیاهان در برابر آسیب­هاي سرما و یخ­زدگی وجود دارد. مـؤثرترین روش، انتخاب درست محل احداث باغ است. قبل از احداث باغ لازم است بـا مطالعه شرایط اقلیمی منطقه و داده­هاي هواشناسی در حداقل یک دوره ۲۰ ساله از وقوع و تعداد دفعات سرما و یخبندان آگاهی پیدا نمود و سپس تصمیم به احداث باغ و انتخاب گونه و رقم مناسب گرفته شود. علاوه بر اهمیت انتخاب رقم مناسب با شرایط اقلیمی منطقه، مدیریت تغذیه و آبیاری گیاه نیز حائز اهمیت است. گیاهانی که با مقادیر بهینه و متعادل عناصر غذایی رشد می­کنند می­توانند دماهاي پایین را بهتر تحمل کنند و آسیب­هاي ناشی از سرما در آن­ها خیلی سریع بهبود می­یابد. یک گیاه سالم، نقطه یخبندان پایین­تري دارد. همچنین گیاهانی که تحت تأثیر تنش خشکی قرار دارند، قدرت رشد و تحمل­پذیري کم­تري خواهند داشت. بنابراین مدیریت تغذیه و آبیاري در باغات میوه باید جدي گرفته شود.

توصیه کودي براساس آنالیزهاي آزمایشگاهی (خاك و برگ) صورت می­گیرد و از محلی به محل دیگر متفاوت است. تحقیقات نشان می­دهد که کوددهی توسط ازت نباید در اواخر پاییز انجام شود. زیرا ازت رشد بافت­هاي نرم را تحریک می­کند که به سادگی توسط سرما آسیب می بینند. کودهای با پتاسیم بـالا موجب افزایش ضخامت دیواره سلولی و مقاومت بیش­تر به آسیب سرما می­شوند. با اجراي مدیریت خاك می­توان میزان کاهش دماي هوا و خطر وقوع یخبندان را تا حدودي کاهش داد. براي تأمین حداکثر حفاظت ممکن، خاك باید مرطوب، عاري از علف­هاي هرز و گیاه پوشش باشد. مبارزه با علف­هاي هرز همراه با رطوبت مناسب در زیر گیاه، یک ریز اقلیم گرم­تر را به وجود می­آورد و به کاهش آسیب حاصل از سرما کمک می­کند. باید توجه داشت خاك بسیار مرطوب می­تواند مقاومت به سرما را کاهش دهد. کاهش و قطع آبیاري در پاییز باید زودتر انجام شود تا شاخه­ها خشبی شده و درخت به خواب برود زیرا ادامه آبیاري در پاییز باعث عدم به خواب رفتن درختان و شاداب ماندن شاخه­ها و حساس­شدن به سرما می­شود. همچنین سعی شود با احداث درختان بادشکن از ورود هواي سرد به داخل باغ جلوگیري نمود و با استفاده از روش­هاي مختلف، هواي سرد را از محیط رویش گیاهان دور کرد.

موارد مذکور، روش­هاي بلند مدت یا غیرفعال مبارزه با سرمازدگی بوده و از روش­های مستقیم یا فعال (کوتاه مدت) حفاظت درختان از سرما می­توان به گرم کردن هواي باغ توسط بخاری­هاي باغی، استفاده از دستگاه مولد باد و مخلوط کردن هواي سرد کف باغ با هواي گرم بالا، ایجاد دود و یا مه در سطح باغ، به تعویق انداختن زمان گلدهی با استفاده از مواد شیمیایی مانند اتفون و همچنین ایجاد لایه محافظ یخ بر روي جوانه­ها از طریق پاشیدن آب روي شکوفه درختان با استفاده از روش آبیاري بارانی و گرم شدن محیط اطراف جوانه­ها اشاره نمود.

در صورت وقوع سرمازدگی لازم است قسمت­هاي آسیب دیده و خشک شده بعد از تشخیص کاملاً قطع شوند تا به کانون آفات و بیماري­ها مبدل نگردند. بافت چوبی آسیب دیده را می توان از تغییر رنگ لایه کامبیوم (بافت هدایت کننده مواد غذایی) زیر پوست درخت که به رنگ سیاه یا قهوه­اي در می­آید تشخیص داد. براي تعیین دقیق قسمت­هاي خسارت دیده و قطع آن­ها باید حداقل چند ماه صبر نمود؛ بنابراین قبل از شروع فصل رشد از هرس خودداري نموده و با مشخص شدن عمق آسیب (بر حسب خشکیدگی و پیشروي سرمازدگی) در شاخه، اسکلت درخت احیا شود. بر اثر صدمه اندام­هاي هوایی، فعالیت ریشه نیز کاهش می­یابد؛ لذا با تغذیه مناسب و متعادل، بازیابی و ترمیم قسمت­هاي مختلف آسیب دیده درخت تسریع می­گردد.

شناسنامه نشریه

 

صاحب امتیاز،مدیر مسئول و سردبیر:

مهندس رضا فرشاد

مدیر فنی و آی تی : مهندس شیدا مرادی فرد

صفحه آرا : حامد یعقوبی

چاپ : کامیاب

نشانی مجله : تهران، خیابان شهید کبیری طامه (شاهین شمالی) کوچه سعید، بن بست کورش، پلاک 10 ، واحد 7 – کدپستی : 1475876178

تلفن : 09122450796

ارسال پیامک تبلیغاتی!
All Rights Reserved - Design by shebi