پتاسیم: یک تنظیم کننده حیاتی در پاسخ گیاه به تنش های زیستی

نويسندگان: نینا ارزانی و نسیم بازشوشتری، آزمايشگاه تجزيه آب، خاك، گياه و كود رويانا، شركت ترنم سبز زاينده رود

پتاسیم از عناصر حیاتی مورد نیاز گیاه جهت رشد و فیزیولوژی است. پتاسیم نه تنها جزء ساختار گیاه است، بلکه دارای یک عملکرد نظارتی در چندین فرآیند بیوشیمیایی مرتبط با سنتز پروتئین، متابولیسم کربوهیدرات،
فعال­سازی آنزیم­ها، بهبود عمل فتوسنتز و جذب کلروفیلی است. در دهه های اخیر، نقش پتاسیم در ایجاد مقاومت در برابر تنش­های محیطی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ بدین ترتیب که تحت تنش شوری، در تنظیم تعادل اسمزی، پتانسیل غشاء و فعال سازی آنزیم­ها نقش مهمی دارد و در شرایط تنش خشکی، با تنظیم دهانه روزنه­ها گیاهان را با کمبود آب سازگار می کند و هم­چنین با افزایش رشد ریشه و به تبع آن، افزایش سطح ریشه، جذب آب توسط سلول های گیاهی را افزایش می دهد. در مقابله با تنش دمایی، از میان تمام مواد مغذی، پتاسیم مهم­ترین نقش را دارد. هنگامی که گیاه در معرض سرما یا انجماد قرار می­گیرد، مکانیزم­هایی مانند فتوسنتز و جذب کربن، متابولیسم و فعالیت آوند آبکش مختل می­گردد. پتاسیم با فعال کردن فرآیندهای مختلف فیزیولوژیکی و متابولیکی به افزایش تحمل گیاه کمک می­کند. هم­چنین در شرایط سرما، گیاه به دلیل انجماد آب آپوپلاستی با کم­آبی مواجه می­شود؛ عرضه مقدار کافی از پتاسیم، پتانسیل اسمزی را تنظیم و از کمبود آب ناشی از انجماد جلوگیری می­کند.

مدیریت تغذیه­ای یکی از بهترین گزینه­ها برای افزایش تحمل گیاه به تنش­های محیطی است و در این رابطه در نظر گرفتن اثر متقابل یون­ها بر يكديگر حائز اهمیت است. در حالت هم افزايي، يك يون در حضور يون ديگر سريع­تر جذب گياه مي­شود. برای مثال يون كلسيم، جذب يون پتاسيم را سرعت مي­بخشد. در حالت ناهمسازي، حضور يك يون بر جذب يون ديگر اثر منفي دارد. به طور مثال چنين ارتباطي بين دو عنصر سديم و پتاسيم وجود دارد.

تأثير پتاسيم و کلسيم در شرایط سرما در تعديل اثرهاي مخرب کاهش دما بر روي گياهان، توسط برخي محققان گزارش شده است. پتاسيم نقش مهمي در تنظيم پتانسيل اسمزي، باز و بسته شدن روزنه­ها و فعاليت بسياري از آنزيم­ها در گياه دارد. نقش کلسيم در تنظيم انتقال يون­ها به سلول­هاي گياهي، تکامل ساختمان غشاي پلاسمايي و کاهش نفوذپذيري غشا نسبت به يون­هاي کلر و سديم و اصلاح هدايت هيدروليکي ريشه است.

وجود مقدار کافي يون کلسيم در محيط کشت از طريق تأثير بر جذب انتخابي پتاسيم مي­تواند نسبت جذب پتاسيم را افزايش دهد. از طرف ديگر، مناسب بودن وضعيت ديواره مياني سلول که کلسيم در ساختمان آن وجود دارد، باعث کاهش تراوش پتاسيم از سلول­هاي ريشه به محيط خارج شده و در نتيجه وضعيت
مطلوب­تري از نظر تغذيه پتاسيم در ريشه ايجاد مي­شود.

لذا به نظر مي­رسد که با افزايش كلسيم تحت تنش دمایی بتوان اثرهاي نامطلوب سرما بر گياه را كاهش داد.

ترکیبات حاوی پتاسیم و کلسیم

از تركيبات تجاري حاوي کلسیم می­توان به یارالیوا کلسینیت (حاوی ۳/۲۶% کلسیم)، یارالیوا تروپیکوت (حاوی ۳/۲۶% کلسیم)، کلسی پلاس (حاوی ۵/۲۶% کلسیم) و نیترات کلسیم باواریا (حاوی ۵/۲۷% کلسیم) اشاره کرد. از ترکیبات تجاری حاوی پتاسیم می­توان وایت سول (حاوی ۵۱% پتاسیم)، اولتراسول اس اُ پی ۵۲-۰-۰ (حاوی ۵۲% پتاسیم)، سولفات پتاسیم باواریا (حاوی ۵۱% پتاسیم) و کی لیف (حاوی ۵۲% پتاسیم) را نام برد. نکته مهمي که در مدیريت کودها بايد مورد توجه قرار گيرد برآيند اثرهاي مثبت تغذيه­اي عناصر است.

 

شناسنامه نشریه

 

صاحب امتیاز،مدیر مسئول و سردبیر:

مهندس رضا فرشاد

مدیر فنی و آی تی : مهندس شیدا مرادی فرد

صفحه آرا : حامد یعقوبی

چاپ : کامیاب

نشانی مجله : تهران، خیابان شهید کبیری طامه (شاهین شمالی) کوچه سعید، بن بست کورش، پلاک 10 ، واحد 7 – کدپستی : 1475876178

تلفن : 09122450796

ارسال پیامک تبلیغاتی!
All Rights Reserved - Design by shebi