۰

اخبار / مقالات

پتاسیم: یک تنظیم کننده حیاتی در پاسخ گیاه به تنش های زیستی

اردیبهشت ۱۰, ۱۳۹۸ در ۱۰:۲۹ ق٫ظ توسط

نویسندگان: نینا ارزانی و نسیم بازشوشتری، آزمایشگاه تجزیه آب، خاک، گیاه و کود رویانا، شرکت ترنم سبز زاینده رود

پتاسیم از عناصر حیاتی مورد نیاز گیاه جهت رشد و فیزیولوژی است. پتاسیم نه تنها جزء ساختار گیاه است، بلکه دارای یک عملکرد نظارتی در چندین فرآیند بیوشیمیایی مرتبط با سنتز پروتئین، متابولیسم کربوهیدرات،
فعال­سازی آنزیم­ها، بهبود عمل فتوسنتز و جذب کلروفیلی است. در دهه های اخیر، نقش پتاسیم در ایجاد مقاومت در برابر تنش­های محیطی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ بدین ترتیب که تحت تنش شوری، در تنظیم تعادل اسمزی، پتانسیل غشاء و فعال سازی آنزیم­ها نقش مهمی دارد و در شرایط تنش خشکی، با تنظیم دهانه روزنه­ها گیاهان را با کمبود آب سازگار می کند و هم­چنین با افزایش رشد ریشه و به تبع آن، افزایش سطح ریشه، جذب آب توسط سلول های گیاهی را افزایش می دهد. در مقابله با تنش دمایی، از میان تمام مواد مغذی، پتاسیم مهم­ترین نقش را دارد. هنگامی که گیاه در معرض سرما یا انجماد قرار می­گیرد، مکانیزم­هایی مانند فتوسنتز و جذب کربن، متابولیسم و فعالیت آوند آبکش مختل می­گردد. پتاسیم با فعال کردن فرآیندهای مختلف فیزیولوژیکی و متابولیکی به افزایش تحمل گیاه کمک می­کند. هم­چنین در شرایط سرما، گیاه به دلیل انجماد آب آپوپلاستی با کم­آبی مواجه می­شود؛ عرضه مقدار کافی از پتاسیم، پتانسیل اسمزی را تنظیم و از کمبود آب ناشی از انجماد جلوگیری می­کند.

مدیریت تغذیه­ای یکی از بهترین گزینه­ها برای افزایش تحمل گیاه به تنش­های محیطی است و در این رابطه در نظر گرفتن اثر متقابل یون­ها بر یکدیگر حائز اهمیت است. در حالت هم افزایی، یک یون در حضور یون دیگر سریع­تر جذب گیاه می­شود. برای مثال یون کلسیم، جذب یون پتاسیم را سرعت می­بخشد. در حالت ناهمسازی، حضور یک یون بر جذب یون دیگر اثر منفی دارد. به طور مثال چنین ارتباطی بین دو عنصر سدیم و پتاسیم وجود دارد.

تأثیر پتاسیم و کلسیم در شرایط سرما در تعدیل اثرهای مخرب کاهش دما بر روی گیاهان، توسط برخی محققان گزارش شده است. پتاسیم نقش مهمی در تنظیم پتانسیل اسمزی، باز و بسته شدن روزنه­ها و فعالیت بسیاری از آنزیم­ها در گیاه دارد. نقش کلسیم در تنظیم انتقال یون­ها به سلول­های گیاهی، تکامل ساختمان غشای پلاسمایی و کاهش نفوذپذیری غشا نسبت به یون­های کلر و سدیم و اصلاح هدایت هیدرولیکی ریشه است.

وجود مقدار کافی یون کلسیم در محیط کشت از طریق تأثیر بر جذب انتخابی پتاسیم می­تواند نسبت جذب پتاسیم را افزایش دهد. از طرف دیگر، مناسب بودن وضعیت دیواره میانی سلول که کلسیم در ساختمان آن وجود دارد، باعث کاهش تراوش پتاسیم از سلول­های ریشه به محیط خارج شده و در نتیجه وضعیت
مطلوب­تری از نظر تغذیه پتاسیم در ریشه ایجاد می­شود.

لذا به نظر می­رسد که با افزایش کلسیم تحت تنش دمایی بتوان اثرهای نامطلوب سرما بر گیاه را کاهش داد.

ترکیبات حاوی پتاسیم و کلسیم

از ترکیبات تجاری حاوی کلسیم می­توان به یارالیوا کلسینیت (حاوی ۳/۲۶% کلسیم)، یارالیوا تروپیکوت (حاوی ۳/۲۶% کلسیم)، کلسی پلاس (حاوی ۵/۲۶% کلسیم) و نیترات کلسیم باواریا (حاوی ۵/۲۷% کلسیم) اشاره کرد. از ترکیبات تجاری حاوی پتاسیم می­توان وایت سول (حاوی ۵۱% پتاسیم)، اولتراسول اس اُ پی ۵۲-۰-۰ (حاوی ۵۲% پتاسیم)، سولفات پتاسیم باواریا (حاوی ۵۱% پتاسیم) و کی لیف (حاوی ۵۲% پتاسیم) را نام برد. نکته مهمی که در مدیریت کودها باید مورد توجه قرار گیرد برآیند اثرهای مثبت تغذیه­ای عناصر است.

 

پاسخی بگذارید