نقش قارچها و باکتریها در کنترل بیولوژیک نماتدهای انگل گیاهی

 

نوشته : فاطمه سادات سیدین-دکترای بیماری شناسی گیاهی / مرضیه سادات جمالی-کارشناس ارشد حشره شناسی

روش شیمیایی یکی از کارآمدترین روشهای کنترل بیمارگرهای گیاهی است اما در زمینه مسائل زیست محیطی، سلامتی انسان و دام نگرانی¬هایی را به همراه دارد لذا بهترین راه برای کمتر شدن وابستگی کشاورزی به سموم و ترکیبات شیمیایی، استفاده از مدیریت تلفیقی آفات و بیماریهای گیاهی است. کنترل بیولوژیک بیمارگرهای گیاهی، به خصوص عوامل خاکزاد به وسیله آنتاگونیست¬ها روش جایگزین و مناسبی است. در این میان نماتدهای انگل گیاهی از جمله عوامل بیمارگر خاکزادند که آنتاگونیست¬های زیادی دارند.
قارچهای آنتاگونیست نماتدهای انگل گیاهی
قارچهای آنتاگونیست نماتدها به سه دسته کلی تقسیم می¬شوند:
۱) قارچهای تله¬ای نماتدها
۲) قارچهای انگل نماتدها
برخی قارچها انگل داخلی نماتدها بوده که در سه گروه طبقه بندی می¬شوند: انگلهای داخلی با زئوسپور سیست شونده، انگلهای داخلی با اسپورهای چسبنده و انگلهای داخلی با کنیدی¬های بلعیدنی
ج) قارچهای میکوریز
قارچ های تله ای نماتدها
این قارچها نماتدها را با کمک ساختار ویژه¬ای به دام   می¬اندازند. این ساختارها عبارتند از:
شبکه¬های چسبنده (شکل ۲)
گره¬های چسبنده
انشعابات چسبنده و حلقه¬های تنگ شونده
ساختار مورفولوژیک تله¬ها بسته به گونه قارچ متفاوت است. این قارچ¬ها نماتدها را با سلولهای چسبناک خود از طریق پلیمرهای خارج سلولی در محل اتصال قارچ با نماتد به دام می اندازند. این پلیمرها در سطح سلولی حلقه¬های تنگ شونده مشاهده نشده¬اند. مکانیسم عمل حلقه¬های تنگ شونده به این صورت است که زمانی که یک نماتد در حال عبور از میان حلقه است، حلقه به سرعت متورم شده و به طور فیزیکی نماتد را به دام    می¬اندازد. قارچ از راه این حلقه و به کمک اندامکهای مکنده از مایعات بدن نماتد تغذیه می کند (شکل ۱). از قارچهای تله¬ای نماتدها، می توان به جنس¬های Arthrobotrys، Dactylella، Drechslerella، Duddingtonia و Monacrosporium اشاره کرد. از میان این قارچها دو گونه Arthrobotys irregularis و A. robusta با نام تجاری رویال ۳۵۰ و رویال ۳۰۰ تولید و به بازار عرضه شده اند.
از قارچ¬های انگل داخلی با زئوسپورهای مولد سیست، جنسهایی از رده اوومیست (Oomycetes) و کیتریدومیسیت (Chytridiomyces) مطرح هستند مانند جنسهای Catenaria، Lagenidium، Aphanomyces و Leptolegnia.
گونه قارچی Hirsutella rhossiliensis از قارچهای انگل داخلی نماتدها با اسپورهای چسبنده است (شکل ۳). از قارچهای انگل داخلی نماتدها با کنیدی¬های بلعیدنی، گونه Harposporium anguillulae را می¬توان نام برد.
تعدادی از قارچهای انگل تخم، ماده و سیست نماتدها عبارتند از:
Acremonium strictum
Verticillium chlamydosporium
Fusarium oxysporum
F. solani
Cylindrocarpon destructans
C. lucidum
C. obtusisporum
Nematophthora gynophila
Paecilomyces lilacinus
P. farinosus
و از قارچهای میکوریز مورد مطالعه با نماتدهای انگل داخلی ریشه، جنس¬هایی از قارچهای VAM مانند گلوموس (Glomus)، گیگاسپورا (Gigaspora) و اندوگون (Endogon) را می توان نام برد.
نقش باکتریها در کنترل نماتدهای انگل گیاهی
از باکتریهای آنتاگونیست نماتدها، دو گونه Pasteuria penetrans و P. nishizawae در کنترل نماتدهای مولد سیست روی سویا موثرند. همچنین تیمار بذر با تعدادی از ریزوباکترها در جلوگیری از آلودگی چغندرقند به نماتد هترودرا نقش مهمی دارد.

الف)

ب)

شکل ۱– (الف) شکل شماتیکی از به دام افتادن نماتد در قارچ¬های تله¬ای دارای مکانیسم تشکیل حلقه¬های تنگ شونده (ب) هیف و اسپور قارچ Drechslerella، حلقه قارچ در حالت عادی و انبساط، نماتد به دام افتاده

شکل ۲- شبکه چسبنده در قارچ¬های تله¬ای

 

 

 

 

 

 

شکل ۳- قارچ هیرسوتلا دارای اسپورهای چسبنده

 

منابع:
۱- احمدزاده م، ۱۳۹۲٫ کنترل بیولوژیک بیماریهای گیاهی. انتشارات دانشگاه تهران
۲- Liu K., Zhang W., Lai W., Xiang M., Wang X., Zhang X., Liu X. Drechslerella stenobrocha genome illustrates the mechanism of constricting rings and the origin of nematode predation in fungi. 2014. BMC Genomics. 15:1-14

کلینیک گیاهپزشکی رویانا

(شرکت ترنم سبز زاینده رود)

تلفن تماس:۰۳۱۳۷۵۰۸۷۱۳

تلگرام کلینیک:۰۹۱۶۲۰۴۰۵۶۰

تلگرام شرکت:@taranomsabz

سایت شرکت:www.taranomsabz.com

شناسنامه نشریه

 

صاحب امتیاز،مدیر مسئول و سردبیر:

مهندس رضا فرشاد

مدیر فنی و آی تی : مهندس شیدا مرادی فرد

صفحه آرا : حامد یعقوبی

چاپ : کامیاب

نشانی مجله : تهران، خیابان شهید کبیری طامه (شاهین شمالی) کوچه سعید، بن بست کورش، پلاک 10 ، واحد 7 – کدپستی : 1475876178

تلفن : 09122450796

ارسال پیامک تبلیغاتی!
All Rights Reserved - Design by shebi